Ramazan’da Kabe Ziyaretleri için
Elektrikli Toplu Taşıma Planlaması

Problem Neydi?

Ramazan döneminde Mekke'deki ulaşım, geleneksel kentsel toplu taşıma modellerinin dışına çıkar. Al Haramain Yüksek Hızlı Tren İstasyonu, gün boyunca ve gece saatlerinde yoğun yolcu dalgaları oluşturur; tüm bu yolcuların Mescid-i Haram'a güvenilir bir şekilde ulaşması gerekir.

Koordineli bir servis sistemi olmadan, yoğun tren varışları yolcu birikimlerine, uzayan bekleme sürelerine ve yerel tıkanıklıklara yol açar. Her tren 417 yolcu kapasitesine sahiptir ve birden fazla tren birkaç dakika arayla gelebilir.

Mekke'deki Ramazan talebi, geleneksel sabah zirve saati modelini takip etmez. Bunun yerine, yoğunluk gece geç saatlerinde (00:00–04:00) ve öğleden sonra ile akşam arasında (14:00–20:00) yoğunlaşır; bu durum standart planlama modellerini yetersiz kılar.

Nasıl bir etki yarattık?

Bu zorluklara yanıt vermek amacıyla Cermoni, MASAR Servis Otobüsü Hizmeti için kapsamlı bir operasyonel çerçeve geliştirmek üzere devreye alındı. SAR (Saudi Arabia Railways) ile iş birliği içinde yürütülen bu proje, dünyanın en karmaşık mevsimsel ulaşım ortamlarından birine veri odaklı ve yapılandırılmış bir yaklaşım getirdi.

Eş zamanlı şarj kısıtları olan 4 elektrikli araç dahil 12 otobüsten oluşan mevcut filo, gün içindeki değişken talep yapısına göre verimli şekilde konuşlandırılmak zorundaydı. Hedef, aşağıdakileri karşılayan eksiksiz bir operasyonel sistem kurmaktı:

Filo ve altyapı kısıtlarına uyarak Ramazan boyunca yolcu kapasitesini en üst düzeye çıkarmak
EV şarj döngülerini araç rotasyon planlamasına entegre ederek zirve saatlerinde kapasite kayıplarını önlemek
Sıfırdan yeniden planlama yapmaksızın gerçek talebe göre ölçeklenebilen senaryo bazlı bir operasyon modeli oluşturmak
Sürücü çizelgeleme ve vardiya planlamasında KSA Ramazan iş kanunu gerekliliklerine tam uyum sağlamak
Tren varış ve kalkışlarıyla senkronize, 7/24 kesintisiz hizmet sürekliliği sunmak

Cermoni'nin planlama ve optimizasyon modülüyle, tüm Ramazan dönemi boyunca tren hareket verileri analiz edilerek talep yoğunlaşma pencereleri belirlendi, sefer aralıkları tanımlandı ve üç tam optimize edilmiş operasyonel senaryo oluşturuldu; her biri entegre tarife planlaması, araç ataması, EV şarj rotasyonu ve sürücü vardiya çizelgelemesini kapsıyordu.

10,650

Günlük olarak hizmet verilen yolcu sayısı

213

En yoğun dönemde günlük servis seferi sayısı

7/24

Trenlerle senkronize kesintisiz hizmet

3

Uçtan uça optimize edilmiş talep senaryoları

Sunulan Çözümler

Cermoni kullanılarak üç operasyonel senaryo modellendi; her biri tam tarife planlaması, araç ataması, EV şarj rotasyonu ve sürücü vardiya planlamasını kapsıyordu. Elektrikli araç şarj kısıtları (aynı anda en fazla 2 otobüs, 3 saatlik şarj süresi) kapasite kayıplarını önlemek amacıyla araç rotasyon mantığına doğrudan entegre edildi.

Senaryo 1: 106 sefer/gün = %10–15 talep karşılama · 4 EV otobüs · günlük 5.300 yolcuya kadar
Senaryo 2: 213 sefer/gün = %20–25 talep karşılama · 8 araç · günlük 10.650 yolcuya kadar
Senaryo 3: 315 sefer/gün = Tam filo · %75–80 teorik talep kapasitesi

Sürücü vardiya planlaması KSA Ramazan iş kanunu çerçevesinde yapılandırıldı — 6 saatlik çalışma günleri, maksimum 3 saat fazla mesai, 3 vardiyalı rotasyon sistemi — Senaryo 2'nin tam ölçekli operasyonu için 20 sürücü gerekiyordu.

Çıkarılan Dersler

Bağlama özgü planlama: Mekke'deki Ramazan ulaşım talepleri, standart modellerin öngöremeyeceği örüntüler izliyordu. Çizelgeyi alışılmış zirve saati varsayımları yerine gerçek tren hareket verilerine ve dini talep döngülerine göre oluşturmak, güvenilir bir operasyonun temelini attı.
Kısıtları başından itibaren planın parçası yapmak: EV şarj sınırlamaları, KSA iş kanunu gereklilikleri ve yoğun durak noktalarındaki kalabalık dinamikleri, sonradan eklenen istisnalar olarak değil, planlama modelinin ayrılmaz bileşenleri olarak ele alındı. Bu yaklaşım, operasyonel çerçevenin gerçek koşullarda da işlevselliğini korumasını sağladı.
Senaryo bazlı planlama: Üç talep senaryosunun paralel olarak modellenmesi, SAR'a planı baştan yazmak zorunda kalmadan gerçek yolcu hacmine göre operasyonu büyütme ya da küçültme esnekliği tanıdı. Uyarlanabilirlik sonradan eklenmedi; tasarımın kendisine dahil edildi.
Bir servis değil sistem olarak ilk ve son mil bağlantısı: MASAR projesi, yüksek hızlı tren istasyonunu önemli bir varış noktasına bağlamanın uçtan uca bir bakış açısı gerektirdiğini ortaya koydu. Tarife planlaması, filo, sürücüler, yolcu akışı ve biletleme — güvenilir bir yolcu deneyimi sunabilmek için hepsinin tek bir tutarlı sistem olarak çalışması gerekiyordu.